تبلیغات
تفسیر آفتـاب - امام راحل در مبارزاتشان درباره قانون اساسی چه گفته بودند؟
 
پرونده ویژه
معرفی کتاب

این اثر سال‌شمار زندگانی رادمرد الهی؛ مجدّد قرن، امام خمینی از تولد تا پیروزی انقلاب اسلامی ایران است که برابر نگاشته‌ها، اسناد و خاطره‌ها ارائه شده است. در این سال‌شمار، در هر مقطعی نکته‌های مهم سیاسی و اجتماعی آن زمان در اختیار خواننده قرار می‌گیرد.

حمایت
جشنواره

  • امام در متن جامعه زندگی می كرد

    وقتی عموم مردم مسلمانند و اعتقاد به اصول اسلام دارند ، باید قوانینی كه در این حكومت تدوین می شود، اسلامی بوده و مخالفتی با اسلام نداشته باشد؛ البته این بدان معنا نیست كه تلقی كنیم باید موضوعات جدید و روز آمد را كه در زمان معاصر پدید می آیند، در اسلام باشد...

    ادامه مطلب ...
  • امام خمینی (ره) و معجزة انقلاب اسلامی

    در تبیین و و تفسیر حقیقت انقلاب امام خمینی(ره) باید گفت: با وقوع انقلاب اسلامی‌ در ایران دنیا شاهد رخداد یك معجزة عظیم الهی بود‌، و این واقعیتی است كه بارها پیر و مرادمان بر آن تأكید نمودند...

    ادامه مطلب ...
  • امام خمینى(ره) و جنبش هاى اسلامى معاصر

    اعداد نه تنها در زندگی مادی که در زندگی معنوی ما نیز حائز اهمیت فراوانند ، تعدا رکعات نماز ، تعداد تسبیحات اربعه ، تعداد تسبیحات حضرت فاطمه (س) و امثال اینها نشان می دهند که زندگی معنوی جدا از اعداد نیست ...

    ادامه مطلب ...
  • ۲۰ برش از زندگی حضرت روح​الله

    حدادی، محسن - سال ها قبل قرار بود؛ کتاب کوچکی به شکل مینی​مال​های مستندی از زندگی علمی - عملی امام روح الله رضوان الله تعالی علیه منتشر کنیم؛ تحقیق کار آغاز شد و نگارش هم به پایان رسید اما در مجموع کار به دلمان نچسبید!...

    ادامه مطلب ...
  • وظایف مردم و دولت اسلامی در اندیشه امام خمینی ره

    باید فكر این معنا كنید كه خدمت كنید به كشور، خدمت كنید به ملت كه بعد از خود شما مثل مرحوم رجایی، مردم، شهادت فعلی و عملی بدهند بر اینكه شما خوبید تا خدای تبارك در محضرش شما را قبول كند. ای دولت‏ها! فتح كشور مهم نیست، فتح قلوب مهم است...

    ادامه مطلب ...
امام راحل در مبارزاتشان درباره قانون اساسی چه گفته بودند؟
پرسش :

امام خمینی(ره) در زمان مبارزاتشان گفته بودند كه ما این قانون اساسی را قبول نداریم پدرانمان آن را تعیین كرده‌اند و اكنون ما این قانون اساسی را قبول نداریم و حق داریم كه نظر بدهیم؟ پس چرا رفراندم برگزار نمی‌شود؟

پاسخ :
در پاسخ این سؤال باید عرض شود كه اوّلاً: هر چند مرحوم امام انتقادات و ایرادتی اساسی نسبت به قانون اساسی مشروطه داشتند و آنرا در بسیاری موارد مغایر با احكام اسلامی می‌دانستند اما با این حال از آنجا كه آن قانون را محدود كنندة قدرت و موجب تقلیل ظلم می‌دانستند حتی‌الامكان با تأكید بر رعایت قانون اساسی یكی از محورهای مخالفتشان را با دستگاه حاكمه، عدم رعایت قانون اساسی و نقض آن قرار دادند به عنوان نمونه در بخشی از سخنانشان فرمودند: «شاه از مشروطه و قانونی اساسی دم می‌زند در صورتی كه خود او در رأس مخالفین قانون اساسی و مشروطیت،‌ اساس مشروطه را از بین برده كه نمونة بارز آن مصاحبه و جنجال اخیر است، اجبار ملت به ورود در حزب، نقض قانون اساسی است».[1]

سلب آزادی مطبوعات و دستگاه‌های تبلیغاتی و اجبار آنها به تبلیغ بر خلاف مصالح كشور نقض قانون اساسی است، تجاوز به حقوق مردم و سلب آزادی‌های فردی و اجتماعی، نقض قانون اساسی است، ایجاد پایگاه‌های نظامی و مخابراتی و جاسوسی برای اجانب، مخالفت با مشروطیت است، مسلط نمودن اجانب و عمّال آنها از قبیل اسرائیل بر بهترین اراضی مملكت و كوتاه كردن دست ملت از آن نقض قانون اساسی و خیانت به كشور است، اجازه سرمایه‌گذاری به اجانب و مسلط كردن آنها بر تمام شئون مملكت و غارت ذخائر نفتی به اسم حاكمیت ملی و كوتاه كردن دست ملت از فعالیت‌های اقتصادی خیانت به ملت و نقض قانون اساسی است، در جای دیگر فرمودند: «ما می‌گوییم شما هم باید به قانون عمل كنید، این قانون اساسی است می‌گذاریم زمین به قانون اساسی عمل كنید اگر ما حرفی زدیم».[2]

ثانیاً: این كلام مرحوم امام نسبت به قانون اساسی مشروطه كه در واقع نسخه‌ای برگرفته از قوانین بلژیك، فرانسه بود و در بسیاری از موارد با احكام اسلام مغایرت داشت و كارشناسی و دقت لازم در آن انجام نشده بود، صحیح است و به یقین پیروی از چنین قانونی، پیروی جاهلانه و مذموم و مصداق آیه شریفه است. «بل قالوا انّا وَجَد نا آباءنا علی اُمّةٍ و انّا علی آثارهم مهتدون»[3] ما پدرانمان را بر این عقاید یافتیم و در پیروی از آنها بر هدایت هستیم. اما قیاس قانون اساسی مشروطه با قانون اساسی جمهوری اسلامی كه برگرفته از مبانی و اصول اسلامی می باشد، صحیح نیست و در حقیقت قانون اساسی جمهوری اسلامی مبیّن نمادهای فرهنگی، اجتماعی، سیاسی، و اقتصادی جامعه ایران براساس اصول و ضوابط اسلامی و انعكاس خواست قلبی و تبلور آرمانهای امت اسلامی می‌باشد. و به فرموده مقام معظم رهبری «قانون اساسی میثاق بزرگ ملی و دینی و انقلابی ماست؛ اسلام كه همه چیز ما اسلام است در قانون اساسی تجسم و تبلور پیدا كرده است»[4] و پیروی از اصول چنین قانونی كه بر ارزش‌ها و اصول اسلامی استوار است و آزادی وكرامت انسان را سرلوحه اهداف خود دانسته و راه رشد و تكامل مادی و معنوی انسان را می‌گشاید و توسط كارشناسان زبده حقوقی و اسلامی و جمعی از فقهاء تدوین شده است، پیروی آگاهانه و عقلانی و ضامن سعادت جامعه اسلامی و تمامی نسل‌های آینده است برای اثبات این مدعا كافی است اصل سوم قانون اساسی را مورد توجه قرار دهیم در این اصل آمده است‌ «دولت جمهوری اسلامی ایران موظف است برای نیل به اهداف خود امكانات خود را برای امور زیر به كار برد:

1 . ایجاد محیط مساعد برای رشد فضایل اخلاقی براساس ایمان و تقوا و مبارزه با كلیة مظاهر فساد و تباهی 2 . بالا بردن سطح آگاهی عمومی در همة زمینه‌ها با استفاده صحیح از مطبوعات و رسانه‌های گروهی و وسایل دیگر. 3 . آموزش و پرورش و تربیت بدنی رایگان برای همه در تمام سطوح و تسهیل و تعمیم آموزش عالی 4 . تقویت روح بررسی و تتبع و ابتكار در تمام زمینه‌های علمی، فنی، فرهنگی و اسلامی از طریق تأسیس مراكز تحقیق و تشویق محققان 5 . طرد كامل استعمار و جلوگیری از نفوذ اجانب 6 . محو هرگونه استبداد و خودكامگی و انحصارطلبی. 7 . تأمین آزادی‌های سیاسی و اجتماعی در حدود قانون 8 . مشاركت عامه در تعیین سرنوشت سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی خویش 9 . رفع تبعیضات ناروا و ایجاد امكانات عادلانه برای همه، در تمام زمینه‌های مادی و معنوی. 10 . ایجاد نظام اداری صحیح و حذف تشكیلات غیر ضرور 11. تقویت كامل بنیه دفاع ملی از طریق آموزش نظامی عمومی برای حفظ استقلال و تمامیت ارضی ونظام اسلامی كشور. 12 . پی‌ریزی اقتصاد صحیح و عادلانه بر طبق ضوابط اسلامی جهت ایجاد رفاه و رفع فقر و برطرف ساختن هر نوع محرومیت در زمینه‌های تغذیه و مسكن و كار و بهداشت و تعمیم بیمه 13 . تأمین خودكفایی در علوم فنون و صنعت و كشاورزی و امور نظامی و مانند اینها 14 . تأمین حقوق همه جانبه افراد از زن و مرد و ایجاد امنیت قضائی عادلانه برای همه و تساوی عموم در برابر قانون 15 . توسعه و تحكیم برادری اسلامی و تعاون عمومی بین همه مردم 16 . تنظیم سیاست خارجی كشور براساس معیارهای اسلام، تعهد برادرانه نسبت به همه مسلمانان و حمایت‌ بی‌دریغ از مستضعفان جهان و از این جاست كه «تأمل در این اصل هر ناظر منصفی را به حقانیت نظام اسلامی و جامعیت قانون اساسی جمهوری اسلامی، معترف خواهد ساخت لذا از آنجا كه ساختار كلی نظام جمهوری اسلامی در قانون اساسی به روشنی تبیین شده است به یقین تمام وجدانهای بیدار نسل‌های آینده پذیرای آن خواهند بود.

اما در مورد عدم برگزاری رفراندوم باید عرض كنیم كه: مشروعیت نظام سیاسی اسلام از ناحیه‌ خداوند است چرا كه «براساس بینش اسلامی همه جهان ملك خداست و همه چیز از آن اوست هیچ كس حق تصرف در چیزی را ندارد مگر با اجازه خداوند كه مالك حقیقی است، حكومت بر انسان‌ها نیز در اصل حق خداست و از شئون ربوبیت اوست هیچ كس حق حاكمیت بر دیگری را ندارد مگر آنكه از طرف خداوند مجاز باشد یعنی حكومت كسی كه از طرف خدا نصب شده باشد مشروع است و خداوند حق حكومت و ولایت بر مردم را به پیامبر ـ صلی الله علیه و آله ـ امام معصوم ـ علیه السلام ـ و یا جانشین امام معصوم واگذار نموده است لذا او حق دارد احكام الهی را در جامعه پیاده كند[5] بنابراین ملاك مشروعیت حكومت از نظر اسلام رأی مردم نیست تا با منفی شدن آرای عمومی، مشروعیت نظام باطل گردد كما اینكه آرای عمومی مثبت و موافق مردم عامل تحقق حاكمیت دینی است به این معنا كه بدون مشاركت و همكاری مردم، حكومت اسلامی فاقد قدرت اجرایی خواهد بود و نمی‌تواند احكام اسلامی را اجرا كند «بر این اساس پذیرش و آرای مردم شرط لازم و نه كافی برای تحقق عینی حكومت است.رأی مردم به مثابه قالب است و روح مشروعیت را اذن الهی تشكیل می‌دهد و این امر ناشی از اعتقادات امت اسلام و نگرش فرد مسلمان به جهان هستی است.»[6] بنابراین حاكمیت در اسلام حق مردم نیست تا به كسی واگذار كنند، حاكمیت فقط از آن خداست و پیامبر ـ صلی الله علیه و آله ـ و امامان و در زمان غیبت ولی فقیه، به عنوان جانشین امام از جانب خدا حق حاكمیت یافته‌اند پس اگر مردم فرضاً حاكمیت اسلام و نظام اسلامی را بر كشورشان نپذیرفتند مشروعیت حكومت اسلامی از بین نمی‌رود بلكه مشروعیت حكومت اسلامی چون منتسب به اراده خداست همچنان باقی است منتهی در اثر عدم پذیرش مردم، امكان تحقق عینی آن نیست از این رو در قانون اساسی در مورد تجدید نظر نسبت به قانون اساسی چنین آمده است «محتوای اصل مربوط به اسلامی بودن نظام و ابتنای كلیه قوانین و مقررات براساس موازین اسلامی و پایه‌های ایمانی و اهداف جمهوری اسلامی ایران و جمهوری بودن حكومت و ولایت امر و امامت امت و نیز اداره امور كشور با اتكاء به آراء عمومی و دین و مذهب رسمی ایران تغییرناپذیر است.»[7]

علاوه بر این كه وجود احتمال در هر حادثه و پدیده‌ای وابسته به عوامل و شرایط قابل قبول و تأثیرگذاری است كه پذیرش آن را افزایش می‌دهد بی‌شك صرف وجود احتمال هیچ الزام یا احتیاطی برای مخاطبان فراهم نمی‌كند لذا اگر بنا باشد به صرف احتمال و به خواست هر گروه و نسلی همه‌پرسی برگزار كنیم این برنامه پایان نخواهد داشت و هر گروهی به صرف احتمال، درخواست برگزاری همه‌پرسی می‌كند و این عقلاً و در عرف حكومتی دنیا پذیرفته نیست از این جا ست كه «نظام‌هایی كه مشروعیت خویش را وامدار آرای مردم می‌دانند و به زعم سردمداران آنها همیشه باید آرای عمومی به نفع آنان باشد تا مشروعیت شان محفوظ بماند هیچ‌گاه با احتمال تغییر در آراء مردم به انتخابات جدید مبادرت نمی‌كنند و تاكنون كسی به آنها اشكالی نكرده است با اینكه به نظر می‌آید این اشكال به صورت جدی متوجه آنان است ولی وقتی مشروعیت نظام اسلامی به حكم الهی است نه آرای مردم ضرورتی ندارد كه به صرف این احتمال ضعیف مسأله انتخابات مجدّد را پیش كشید.»[8]

در زمان حیات امام راحل بارها از سوی مخالفان اسلامی تبلیغ می‌شد مردم ایران به دلیل مشكلات اقتصادی ناشی از جنگ و محاصره اقتصادی از جمهوری اسلامی بریده‌اند ولی ما شاهد بودیم در همان اوضاع مردم به طور گسترده در صحنه حاضر می‌شدند و از هیچ فداكاری دریغ نمی‌كردند اكنون پس از گذشت 25 سال از عمر پربركت انقلاب اسلامی مردم همچنان با طراوت و شادابی در صحنة دفاع از ارزش‌های انقلاب حضور دارند و این حضور پرشور و ده‌ها میلیونی نمایانگر آن است كه مردم با اصول و مبانی نظام جمهوری اسلامی كه در قانون اساسی تبلور یافته است نه تنها مشكلی ندارند بلكه آن را متعالی‌ترین قانون نسبت به قوانین سایر كشورها می‌دانند ما معتقدیم حتی اگر همه‌پرسی مجدد هم برگزار شود ملت مسلمان ایران كماكان اسلام و جمهوری اسلامی را به عنوان نظام سیاسی خود می‌پذیرند مگر می‌توان تصور نمود كه مردم از اسلام و ارزش‌های اسلامی آن بریده‌اند؟! و خواهان حكومت غیردینی و قانون اساسی دیگری هستند با وجود اینكه آنچه این توهم را ایجاد نموده است پاره‌ای از مشكلات اقتصادی و اجتماعی است كه با مدیریت و برنامه‌ریزی صحیح قابل حل است بنابراین مشكل ما احكام و قوانین اسلامی نیست مشكل ما این است كه در چارچوب این قوانین عمل نمی‌شود لذا مقام معظم رهبری فرمودند: «امكانات به اندازه كافی در اختیار مسئولان كشور هست برای این كه بتوانند كارها را انجام بدهند شرطش این است كه كار را وجهه و همت اصلی قرار بدهند، سرگرمی‌های سیاسی طرح مسائل غیرلازم و خیالی، بزرگ كردن مسائل كوچك و در سایة بزرگ كردن آنها، پوشاندن مسائل اصلی كشور مضر است»[9] «اگر یك حركت تاریخی همچون انقلاب اسلامی شعارهایش بر نیازهای ذاتی انسان نظیر عدالت‌خواهی، استقلال، آزادی واقعی، مبارزه با فقر و فساد و تبعیض و دفاع از مظلوم مبتنی باشد به شرط آن كه مسئولان و مردم به وظایف خود عمل كنند، هیچ‌گاه پیر نخواهد شد و همواره جوان و پویا و پرنشاط خواهد بود.»[10]

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1 . امام(ره) و قانون اساسی مشروطه، مجموعه آثار، كنگره امام خمینی(ره) و اندیشه حكومت اسلامی، شماره 4.

2 . عبدالعزیز شیحا، كلیاتی دربارة قانون اساسی، ترجمه سرور دانش، انتشارات سلسال قم، 8، ص 253 تا 271.
3 . محمدتقی مصباح یزدی، پرسشها و پاسخها، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، 79، ص 23 تا 33.
4 . محمدتقی مصباح یزدی، حكومت و مشوعیت، كتاب نقد (سال دوم، تابستان 77، شماره هفتم).
--------------------------------------------------------------------------------
[1] . صحیفه نور، ج 1، ص 213، سخنرانی 21/12/1352.
[2] . صحیفة نور، ج 1، ص 68 و 69، سخنرانی 21/1/1343.
[3] . زخرف/22.
[4] . بیانات مقام معظم رهبری در جمع كارگزاران نظام، 19/4/ 79، اصلاحات در كلام رهبری، انتشارات ظفر، ص 35.
[5] . مصباح یزدی، محمد تقی، نظریه سیاسی اسلام، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، 78، ج 2،ص 40.
[6] . همان، ص 38.
[7] . قانون اساسی، اصل 177.
[8] . مصباح یزدی، محمدتقی، پرسش‌ها و پاسخ‌ها، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، 79، ج 1، ص 23.
[9] . جمهوری اسلامی، 14 / 8 / 81.
[10] . خامنه ای، سید علی، روزنامه جمهوری اسلامی، 19/5/81.


درباره وب

امام یک باور اصیل و ناب است در قلوب شیعیان عالم ، خط امام زوال نمی پذیرد چون ولایت زوال ناپذیر است . امام خمینی یک ستون و رکن رکین است در سلاسل وجودی شیعه ، خط امام زنده است چون باور ولایت فقیه زنده است .
نظرسنجی
به نظر شما به چه میزان محتاج اندیشه های امام هستیم ؟







امکانات
آمار
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :